KENT KULAK BURUN BOĞAZ

17.11.2019

Turgutreis cad. No:25 Anadolu Meydanı (Tandoğan)/ ANKARA

Sialoendoskopi nedir? Ne işe yarar?

İnsanda 3 çift büyük tükrük bezi bulunmaktadır. Bunlardan ikisi yanakta her iki kulak önünde, ikisi ise sağlı sollu çene altında ve daha küçük olan ikisi de dil altında bulunmaktadır. Tükrük bezi hastalıklarından en sık görülenlerinden birisi tükrük bezi kanallarında veya bezin kendisinde taş oluşması anlamına gelen 'sialolitiazis' dir. Bu durum en sık çene altı ve kulak önünde bulunan tükrük bezlerinde oluşmaktadır. Sialolitiazis oluşumuna neden olan sebep tam olarak bilinmemesine rağmen sigara içilmesi, ağız hijyeni bozukluğu, dengesiz beslenme, vücudun susuz kalması ve tükrük salgısını azaltan bazı ilaçların kullanılması(antihistaminikler, antidepresanlar vs.) gibi faktörler bu duruma zemin hazırlamaktadır. Tükrük bezinde taş oluşunca tükrüğün ağız içine boşaltılmasını sağlayan kanallarda tıkanıklığa neden olarak bazı belirti ve bulgulara yol açar. Tükrük bezinde taş oluştuğunu gösteren bulgular hemen yemek öncesinde ve yemek boyunca etkilenen  tükrük bezinde (kulak önünde veya çene altında) meydana gelen ağrılı şişmelerdir. Şişlik olunca birkaç saat devam eder ve iner ancak bir sonraki yemekte yine aynı durum gözlenir. Aynı klinik tabloya mukus tıkacı, polip, tükrük kanalı darlığı gibi durumlar da yol açabileceği için sialolitiazis bu durumlardan ayırt edilmeli ve kesin tanısı konulmalıdır.

Sialolitiazis tanısı koyarken klasik yöntemler olarak tükrük bezi kanallarının ilaçlı filmi olan sialografi, düz grafiler, ultrason kullanılmaktadır ancak tüm bu yöntemlerin kendine göre dezavantajları bulunmaktadır. Sialografi ve düz grafiler yüksek dozda radyasyon gerektirirler ve çoğu zaman kesin olarak teşhis koyduramazlar. Sialografi tetkiki ile tükrük bezi kanalındaki darlığın seviyesi tespit edilebilir ancak darlığa neden olan etkenin taş olup olmadığı kesin olarak söylenemeyebilir. Düz grafilerde ise tükrük bezi taşlarının ancak %60'ı görülebilir. Ultrasonda ise 2 mm'den küçük çaplı tükrük bezi taşları görülememekte ve tanı konulamamaktadır. Yine günümüzde sıkça kullanılan bilgisayarlı tomografi ise hastayı yüksek doz radyasyona maruz bırakmaktadır. Yine yeni yöntemlerden biri olan MR sialografi ise pahalı bir yöntemdir ve yine  kesin tanı koyduramayabilir. Tüm bu sayılan yöntemler sadece tanı koymaya yarayan yöntemlerdir ve tedavi edici değillerdir. 

Sialoendoskopi, tükrük bezi kanallarının çok ince ve özel endoskoplar ile direk görüş altında incelenmesini sağlayan ve tükrük akışını engelleyen nedenin kesin olarak ne olduğunu ortaya koyan ve son zamanlarda popüler olan bir yöntemdir. Bu yöntem ağrısızdır ve anestezi gerektirmemektedir. Usta ellerde yapıldığında sialolitiazis tanısını kesine yakın olarak koydurur ve tanısal başarı oranı %100'e yakındır. Yöntem yurtdışındaki bazı kliniklerde rutin uygulamaya girmiştir ve tükrük kanalı taşı olduğu düşünülen vakalarda teşhis ve tedavi amaçlı rutin olarak kullanılmaktadır.

Tükrük bezi taşının tedavisinde taş kanalın ağız boşluğuna açılma yerine yakınsa ilgili bölgeye kesi yapılarak taş çıkarılabilir. Ancak daha derin yerleşimli taşlarda ise ilgili tükrük bezinin alınmasına kadar varabilen çok daha ciddi, riskli ve genel anestezi gerektiren cerrahi girişimler gerekebilir. Sialoendoskopi yöntemi ile tanı koyulabildiği gibi mevcut taş çıkarılarak veya varsa darlığa yol açan olan başka bir neden varsa müdahale edilerek en az girişimsel bir yöntemle tedavi uygulanabilmektedir.

Sonuç olarak sialoendoskopi basit, ağrısız ve hastayı radyasyona maruz bırakmayan, tükrük bezi taşlarının ve tükrük kanalı darlıklarının teşhis ve tedavisinde emniyetle kullanılabilen en az girişimsel yeni ve zararsız bir yöntemdir ve konuya hakim uzman hekimler tarafından uygulanmalıdır.

KENT'ten haberdar olun!